İlk Türk Kadın Heykeltıraş: Sabiha Ziya Bengütaş

19. yüzyıla kadar Osmanlı toplumunda heykel sanatı hoş karşılanmamıştır. Bu nedenle, heykel üzerine bir eğitimin eksikliği bu döneme kadar pek hissedilmemiştir. Ancak 19. yüzyılda Avrupa ile sağlanan kültürel ilişkilerle birlikte Batılı sanatçılara ve plastik sanatlara karşı hem sarayın hem de çevresinin ilgisi artmıştır. Bunun sonucu olarak da güzel sanatlar ve heykel eğitimi verilmesi için Sanayi-i Nefise Mektebi kurulmuştur.

Önemli Eserlerin Sahibi Heykeltıraş Sabiha Ziya Bengütaş

Sabiha Ziya, 1904 yılında İstanbul’da dünyaya gelmiştir ve ilköğretim hayatını da yine İstanbul’da tamamlamıştır. Güzel sanatları yakından takip eden bir çocuk olan Sabiha Ziya’nın özellikle resme olan ilgisi, lise tahsili için Sanayi-i Nefise Mektebi’ni tercih etmesiyle sonuçlanır.

1919 yılında birinci sınıfta okuyan Sabiha Ziya, resim şubesinde eğitim almaya başlar. İkinci senesinde ise resim şubesinden heykel şubesine geçer ve bu bölümün ilk kadın heykeltıraş öğrencisi olur. O dönem de toplumun ve Sabiha Ziya’nın kendi ailesinin dahi heykeltıraşlığa cinsiyet odaklı bakması, ünlü sanatçıyı bu tercihinden geriye döndürememiştir.

1925 yılında yapılan üç farklı yarışmada birinci olan Sabiha Ziya, Avrupa’da heykel eğitimine katılacak öğrencinin belirlenmesi için düzenlenmiş olan başka bir yarışmayı da kazanır. Ancak kadın olması nedeniyle kendisi yerine erkek bir heykeltıraşın (Ratıp Aşir Acudoğu) gitmesine karar verilir. Sabiha Ziya, sanatına aşıktır ve bir yıl sonra aldığı farklı başarılardan olsa gerek, bu defa Avrupa’ya gidecek öğrenci olmayı başarır.

Hayatını sanatına adayan Sabiha Ziya, büst çalışmalarına ağırlıklı olarak 1920’de başlar. Sanayi-i Nefise Mektebinde henüz öğrenciyken Galatasaray Sergilerinde ve Ankara Resim Sergilerinde eserleri yer alır.

Büstlerini yaptığı bazı önemli kişiler:

– Doktor Akil Muhtar Özden

– Ressam Hikmet Onat

– Şair Ahmet Haşim

Sabiha Ziya, daha sonraki yıllarda anıt heykel çalışmaları yapmaya başlamıştır. 1938 yılında yapılan bir yarışmayı daha kazanan usta heykeltıraş, şu an Çankaya Köşkü’nde yer alan “Atatürk Heykeli” ile Mudanya’da bulunan “İnönü Heykeli”ni yapar.

Sanat hayatının en önemli eserlerini 1920-1940 yılları arasında veren ilk Türk kadın heykeltıraş Sabiha Ziya Bengütaş, 1992 yılında, 88 yaşında aramızdan ayrılır.